Z dniem 1 stycznia br. weszła w życie wielokrotnie już zapowiadana nowelizacja ustawy o transporcie drogowym. Jej celem jest uporządkowanie rynku przewozu osób, który uległ zmianom wraz z pojawieniem się firm pośredniczących pomiędzy pasażerami a kierowcami w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych m. in. za pomocą aplikacji mobilnych. Obecnie, aby świadczyć swoje usługi, firmy te muszą uzyskać licencję pośrednika przy przewozie osób, mogą też korzystać z usług tylko tych kierowców, którzy sami jako przedsiębiorcy posiadają stosowne licencje.

            Znowelizowana ustawa o transporcie drogowym (Dz. U. Z 2019 r. poz. 2140 ze zm.) wyraźnie stwierdza, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy lub osób wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Pośrednictwem przy przewozie osób jest działalność gospodarcza polegająca na przekazywaniu zleceń przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą lub taksówką oraz:

* zawieraniu umowy przewozu w imieniu klienta lub przedsiębiorcy wykonującego przewóz osób lub
* pobieraniu opłaty za przewóz osób, lub
* umożliwianiu zawarcia umowy przewozu lub umożliwianiu uregulowania opłaty za przewóz osób

za pośrednictwem dostarczonych lub udostępnionych do tych celów środków komunikacji elektronicznej, domen internetowych, aplikacji mobilnych, programów komputerowych, systemów teleinformatycznych lub innych środków przekazu informacji.

            Licencja może być udzielona przedsiębiorcy, jeżeli:

1) członkowie organu zarządzającego osoby prawnej, osoby zarządzające spółką jawną lub komandytową, a w przypadku innego przedsiębiorcy – osoby prowadzące działalność gospodarczą:

a) nie zostały skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwa karne skarbowe lub przestępstwa umyślne przeciwko: bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, obrotowi gospodarczemu, wiarygodności dokumentów, środowisku lub warunkom pracy i płacy albo inne mające związek z wykonywaniem zawodu,

b) nie wydano im prawomocnego orzeczenia zakazującego wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego,

2) znajduje się w sytuacji finansowej zapewniającej podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego określonej dostępnymi środkami finansowymi lub majątkiem w wysokości 5.000 zł,

3) posiada wpis do CEIDG albo numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS).

            Ustawa wprowadza też wymóg przekazywania zleceń przewozu osób wyłącznie przedsiębiorcom posiadającym odpowiednie licencje na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. To zaś oznacza, że pośrednik będzie musiał posiadać swoją licencję, a kierowcy, którym będzie zlecał przewóz, swoje. W przypadku przewozów samochodami osobowymi – licencję taxi, a busami – licencję na przewóz osób.
            Jednocześnie na kierowców wykonujących zarobkowy przewóz osób nałożono obowiązek realizowania przewozów zlecanych wyłącznie przez licencjonowanych pośredników przy przewozie osób. Za naruszenie tego obowiązku kierowcy podlegają karze pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Co więcej, przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób jest zobowiązany do weryfikacji, czy przedsiębiorca, któremu przekazuje zlecenia przewozu osób, posiada odpowiednią licencję.

Sprawdzenia powinien dokonać przed rozpoczęciem współpracy. Poza tym musi prowadzić w postaci elektronicznej rejestr przekazanych zleceń przewozu osób oraz ewidencję kierowców, którym zleca przewóz, a także przechowywać zgromadzone tam dane przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zlecono przewóz. Obowiązek prowadzenia rejestru i ewidencji jest niezbędny do osiągnięcia zamierzonego celu nowych przepisów, jakim jest wprowadzenie równej i uczciwej konkurencji na rynku przewozów osób.

W przypadku prowadzenia kontroli podmiotów świadczących usługi pośrednictwa w zakresie przewozu osób pozwoli to na weryfikację, czy przy prowadzeniu działalności gospodarczej są przestrzegane obowiązujące przepisy prawa w tym zakresie. Prowadzenie przez wszystkich pośredników rejestru oraz ewidencji będzie również przydatne w sytuacji złożenia reklamacji przez pasażera na ewentualne nieprawidłowości.


            Rozliczenie opłaty za przewóz osób samochodem osobowym, w tym taksówką (z wyjątkiem przewozów okazjonalnych) może odbywać się przy użyciu aplikacji mobilnej, oczywiście pod warunkiem spełniania przez nią wymagań, które zostaną określone w przepisach wykonawczych oraz spełniania wymagań dla kas rejestrujących mających postać oprogramowania określonych w przepisach o podatku od towarów i usług. Póki co, mimo przygotowania drugiej już wersji projektu przez Ministerstwo Cyfryzacji, rozporządzenie w sprawie aplikacji mobilnej służącej do rozliczania opłaty za przewóz osób nie zostało jeszcze wydane.


            Główny Inspektor Transportu Drogowego prowadzi wykaz przedsiębiorców prowadzących pośrednictwo przy przewozie osób (dostępny w BIP tego organu).


            Za wykonywanie działalności pośrednictwa przy przewozie osób z naruszeniem omówionych regulacji Inspekcja Transportu Drogowego może nałożyć karę pieniężną w kwocie od 5.000 zł do 40.000 zł za jedno naruszenie. Suma kar pieniężnych możliwych do nałożenia na pośrednika przy przewozie osób za poszczególne naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, stwierdzone podczas kontroli w danym podmiocie, może wynieść 100.000 zł.

            Podmioty wykonujące obecnie pośrednictwo przy przewozie bez wymaganych licencji muszą je uzyskać nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów omawianej nowelizacji.