Od 1 stycznia 2020 r. dłużnicy, którzy nie będą regulować swoich zobowiązań z tytułu zakupu towaru/usługi, będą mieli obowiązek zwiększyć podstawę opodatkowania (lub odpowiednio zmniejszyć stratę podatkową) o zaliczoną do kosztów uzyskania przychodów wartość zobowiązania, które nie zostało uregulowane. Nowe rozwiązania mają na celu uregulowanie na gruncie podatku dochodowego (PIT/CIT) skutków tzw. “złych długów” na wzór rozwiązań funkcjonujących na gruncie VAT.

Zwiększenia podstawy opodatkowania (zmniejszenia straty podatkowej) będzie się dokonywało w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym upłynęło 90 dni od dnia upływu terminu zapłaty określonego na fakturze (rachunku) lub w umowie – jeżeli do dnia złożenia zeznania podatkowego zobowiązanie nie zostanie uregulowane. Okres 90 dni będzie liczony począwszy od pierwszego dnia następującego po upływie terminu do uregulowania zobowiązania określonego na fakturze (rachunku) lub w umowie.

Z kolei u wierzyciela podstawa opodatkowania będzie mogła być zmniejszona (lub odpowiednio zwiększona strata) o zaliczaną do przychodów należnych wartość wierzytelności o zapłatę świadczenia pieniężnego, czyli wynagrodzenie za dostawę towaru lub wykonanie usługi w transakcji handlowej, która nie została uregulowana lub zbyta.

Gdy wartość przysługującego wierzycielowi zmniejszenia podstawy opodatkowania będzie wyższa od tej podstawy, to w takich okolicznościach ta “nadwyżka” będzie u niego zmniejszała podstawę opodatkowania w kolejnych latach podatkowych, nie dłużej jednak niż przez okres 3 lat, licząc od końca roku podatkowego, za który powstało prawo do zmniejszenia, o ile wierzytelność nie zostanie uregulowana lub zbyta. Gdy natomiast u dłużnika wartość zobowiązania będzie wyższa od kwoty straty podlegającej zmniejszeniu – to różnica między nimi zwiększy podstawę opodatkowania.

Jeżeli jednak po roku podatkowym, za który dokonano odpowiednio zmniejszenia/zwiększenia podstawy opodatkowania/straty podatkowej wierzytelność zostanie uregulowana lub zbyta, wierzyciel zobowiązany będzie do zwiększenia podstawy obliczenia podatku lub zmniejszenia straty w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym wierzytelność zostanie uregulowana lub zbyta – odpowiednio o wartość kwot uprzednio odliczonych albo doliczonych. Gdy kwota straty będzie mniejsza od kwoty ją zmniejszającej, wówczas różnica zwiększy podstawę opodatkowania. Dłużnik z kolei zmniejszy podstawę opodatkowania lub zwiększy stratę w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym zobowiązanie zostanie uregulowane. Gdy wartość zmniejszenia będzie wyższa od tej podstawy, to jej zmniejszenia o nieodliczoną część podatnik będzie dokonywał w kolejnych latach podatkowych, nie dłużej jednak niż przez okres 3 lat, licząc od końca roku podatkowego, za który powstało prawo do zmniejszenia.

Regulacje w zakresie korekty podstawy opodatkowania/straty podatkowej będzie się stosowało w przypadku, gdy spełnione zostaną łącznie następujące warunki:

1) dłużnik na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego dzień złożenia zeznania podatkowego nie będzie w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji,

2) od daty wystawienia faktury (rachunku) lub zawarcia umowy dokumentującej wierzytelność nie upłyną 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została wystawiona faktura (rachunek) lub została zawarta umowa, a w przypadku, gdy rok kalendarzowy, w którym wystawiono fakturę (rachunek) jest inny niż rok kalendarzowy, w którym zawarto umowę – gdy nie upłyną 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego późniejszej z tych czynności,

  • transakcja handlowa zawarta jest w ramach działalności wierzyciela oraz działalności dłużnika, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Omawiane przepisy przewidują także modyfikacje podstawy opodatkowania na etapie zaliczek na podatek dochodowy. Z przepisów nowelizujących ustawę o PDOP wynika, że dotyczy to zarówno “zwykłych” zaliczek miesięcznych, jak i kwartalnych. Natomiast w przepisach nowelizujących ustawę o PDOF brak jest odesłania do zaliczek kwartalnych.

Ponadto nowelizacją objęci zostali podatnicy opłacający tzw. ryczałt ewidencjonowany.  Podatnik opłacający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych będzie zobowiązany do stosowania przepisów o zatorach płatniczych, jeśli nie ureguluje zobowiązania w odpowiednim terminie. Przychody podlegające opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (pomniejszone o przysługujące odliczenia):

  • będą mogły być zmniejszone o zaliczaną do przychodów należnych wartość wierzytelności o zapłatę świadczenia pieniężnego, która nie została uregulowana lub zbyta – u wierzyciela,
  • będą podlegały zwiększeniu o związaną z prowadzoną działalnością wartość zobowiązania do zapłaty świadczenia pieniężnego które nie zostało uregulowane – u dłużnika

Przepisów w zakresie korekty podstawy opodatkowania/straty podatkowej nie będzie się stosowało do transakcji handlowych dokonywanych między podmiotami powiązanymi.

Znowelizowane przepisy w zakresie ustaw o PDOP i PDOF będą miały zastosowanie do transakcji handlowych, w przypadku których termin zapłaty upływa po dniu 31 grudnia 2019 r.

W przypadku podatników CIT, których rok podatkowy jest inny niż rok kalendarzowy, i rozpocznie się przed dniem 1 stycznia 2020 r., znowelizowane przepisy ustawy o PDOP będą miały zastosowanie począwszy od roku podatkowego rozpoczynającego się po dniu 31 grudnia 2019 r., w odniesieniu do transakcji handlowych, w przypadku których termin zapłaty upływa po dniu 31 grudnia 2019 r.

Źródło: www.gofin.pl