Umowa zlecenia zawarta z pracodawcą, z którym pracownik pozostaje w stosunku pracy dla celów ubezpieczeń w ZUS jest traktowana tak jak umowa o pracę. Z tytułu jej wykonywania obowiązkowe są więc ubezpieczenia społeczne wszystkich ryzyk (tj. emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) oraz ubezpieczenie zdrowotne. Pracodawca nie zgłasza takiej osoby odrębnie do ubezpieczeń w ZUS.
Jeśli jednak umowę zlecenia zawartą z własnym pracodawcą wykonuje pracownik przebywający na urlopie bezpłatnym, to dla celów ubezpieczeń w ZUS jest on traktowany jako zleceniobiorca, a nie jako pracownik. Wówczas z tytułu wykonywania umowy zlecenia podlega on:
- obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu wypadkowemu,
- obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu,
- dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu.
Pracodawca powinien zgłosić takiego pracownika z tytułu umowy zlecenia wykonywanej w czasie urlopu bezpłatnego do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZUA jako zleceniobiorcę z kodem tytułu ubezpieczenia 04 11 X X, a następnie wyrejestrować z tych ubezpieczeń na druku ZUS ZWUA z datą przypadającą od dnia następującego po zakończeniu urlopu bezpłatnego.
Pracownik, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby jest uprawniony do świadczeń chorobowych, tj. wynagrodzenia lub zasiłku chorobowego. W razie gdy niezdolność do pracy przypada na okres ciąży, co potwierdza kod literowy B wpisany w zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności do pracy, świadczenia te przysługują w wysokości 100% podstawy wymiaru maksymalnie przez 270 dni okresu zasiłkowego. Podstawę ich wymiaru stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone co do zasady za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie, o którym mowa wyżej, ustala się przez podzielenie wynagrodzenia osiągniętego przez pracownika za ww. okres przez liczbę miesięcy, w których zostało ono osiągnięte. Przy czym, jeśli w którymś z tych miesięcy pracownik z przyczyn usprawiedliwionych przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy, to wynagrodzenie za ten miesiąc wyłącza się z tej podstawy, a gdy przepracował co najmniej połowę tego czasu – wynagrodzenie za ten miesiąc wlicza się do podstawy wymiaru po uprzednim uzupełnieniu.
W podstawie wymiaru świadczenia chorobowego pracownika uwzględnieniu podlega także przychód z umowy zlecenia zawartej z własnym pracodawcą osiągnięty za miesiące, z których wynagrodzenie przyjmuje się do podstawy wymiaru. Nie ma przy tym znaczenia, czy taka umowa trwa nadal, czy też została już zakończona (por. pismo ZUS z 4 września 2023 r., cyt. w UiPP nr 19/2023, str. 7 oraz komentarz ZUS do ustawy zasiłkowej).
Ważne: Wynagrodzenie z umowy zlecenia zawartej z własnym pracodawcą (lub wykonywanej na jego rzecz) w każdym przypadku wlicza się do podstawy wymiaru świadczeń chorobowych, o ile miesiące, za które zostało wypłacone to wynagrodzenie są uwzględniane w tej podstawie wymiaru.
