Przez lata przedsiębiorcy, którzy nie zamierzali wykorzystywać wykupowanego z leasingu samochodu w firmie, korzystali z prostego i – co istotne – niekwestionowanego przez organy skarbowe modelu. Po zakończeniu umowy leasingu dokonywali oni wykupu pojazdu bez wprowadzania go do ewidencji środków trwałych, a następnie przekazywali samochód w darowiźnie na rzecz osoby z tzw. zerowej grupy podatkowej. Obdarowany już po sześciu miesiącach mógł sprzedać otrzymany składnik majątku bez konieczności zapłaty podatku dochodowego ani podatku VAT.
Eksperci podatkowi przez lata przecierali oczy ze zdziwienia nad tolerancją ustawodawcy wobec takiego schematu, jednak jego prawidłowość była wielokrotnie potwierdzana w interpretacjach indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Konstrukcja ta była przy tym niezwykle korzystna finansowo dla obdarowanych. Wszystko wskazuje jednak na to, że planowane zmiany legislacyjne mogą doprowadzić do istotnego ograniczenia tej praktyki, a tzw. „samochodowe eldorado” dla obdarowanych może dobiec końca od 1 stycznia 2026 r., o ile projektowane przepisy zostaną uchwalone w obecnym kształcie. Projekt zakłada bowiem znaczące wydłużenie okresu karencji dla sprzedaży składników majątku uprzednio wykorzystywanych w działalności gospodarczej bez konieczności zapłaty podatku dochodowego.
Leasing → darowizna → sprzedaż po 6 miesiącach
Umowa leasingu operacyjnego to umowa, w której finansujący (leasingodawca) zobowiązuje się nabyć rzecz od zbywcy (np. dealera samochodowego) i oddać ją korzystającemu (leasingobiorcy) do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony. Korzystający zobowiązuje się natomiast do zapłaty finansującemu, w uzgodnionych ratach, wynagrodzenia pieniężnego odpowiadającego co najmniej cenie nabycia rzeczy przez leasingodawcę.
Przedsiębiorca przystępujący do umowy leasingu operacyjnego nabywa więc prawo do korzystania z przedmiotu leasingu, a nie jego własność. Dopiero z chwilą zakończenia umowy korzystający zazwyczaj uzyskuje prawo do wykupu przedmiotu leasingu. Do nabycia rzeczy (np. samochodu) dochodzi zatem dopiero wraz z zapłatą ostatniej raty wykupowej, według wartości wykupu określonej już na etapie zawierania umowy, która zazwyczaj stanowi jedynie ułamek wartości rynkowej pojazdu.
Wzrost cen samochodów używanych skłania wielu przedsiębiorców do szybkiej sprzedaży pojazdów wykupionych z leasingu. Jeżeli jednak przedsiębiorca rozpozna skutki podatkowe nabycia i wprowadzi samochód do ewidencji środków trwałych, przy jego sprzedaży będzie zobowiązany do rozliczenia podatku dochodowego oraz VAT. Również wycofanie środka trwałego do majątku prywatnego nie eliminuje tego obowiązku. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, sprzedaż środka trwałego wycofanego z działalności gospodarczej przed upływem sześciu lat, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu wykreślenia go z ewidencji, skutkuje powstaniem przychodu z działalności gospodarczej (art. 14 ust. 2 pkt 1 oraz art. 10 ust. 2 pkt 3 ustawy o PIT).
Przedsiębiorcy, którzy chcieli szybko zbyć pojazd wykupiony z leasingu, znaleźli jednak legalną furtkę pozwalającą na uniknięcie podatku dochodowego i VAT. Fiskus – co istotne – przez długi czas uznawał taki model za dopuszczalny.
Etap 1: wykup na „cele prywatne”
Po zakończeniu umowy leasingu przedsiębiorca dokonywał wykupu samochodu bez wprowadzania go do ewidencji środków trwałych oraz bez rozpoznawania skutków podatkowych w PIT i VAT.
Etap 2: darowizna na rzecz członka rodziny
Następnie pojazd był przekazywany w darowiźnie, najczęściej najbliższej rodzinie – dorosłemu dziecku, rodzicowi lub rodzeństwu. Darowizna pomiędzy osobami z tzw. zerowej grupy podatkowej (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn) korzysta ze zwolnienia z podatku, pod warunkiem zgłoszenia jej w terminie 6 miesięcy.
Etap 3: sprzedaż po 6 miesiącach
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT, przychód z odpłatnego zbycia rzeczy ruchomych nie powstaje, jeżeli sprzedaż nastąpi po upływie 6 miesięcy od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. W praktyce oznaczało to, że po pół roku od darowizny obdarowany mógł sprzedać samochód bez PIT.
KIS potwierdza brak PIT i VAT
Dyrektor KIS wielokrotnie potwierdzał, że taki model jest zgodny z prawem, o ile spełnione są określone warunki. Przykładowo w interpretacji z 19 grudnia 2024 r. (sygn. 0113-KDIPT1-3.4012.886.2024.2.MWJ) uznano, że darowizna samochodu wykupionego z leasingu do majątku prywatnego pozostaje poza zakresem VAT. W innych interpretacjach wskazywano również, że sprzedaż przez obdarowanego po upływie 6 miesięcy nie powoduje powstania przychodu ani u darczyńcy, ani u obdarowanego.
Skąd planowane zmiany?
Ministerstwo Finansów uznało, że opisane konstrukcje prowadzą do obejścia regulacji wprowadzonej w 2022 r., przewidującej 6-letni okres karencji dla sprzedaży składników majątku firmowego po wycofaniu ich z działalności gospodarczej. Darowizna w praktyce „zerowała” ten okres i pozwalała na sprzedaż samochodu po zaledwie 6 miesiącach.
W odpowiedzi przygotowano nowelizację – projekt UD116 („Ustawa o zmianie ustawy o PIT, ustawy o CIT oraz niektórych innych ustaw”), która zakłada objęcie karencją również rzeczy otrzymanych w darowiźnie, jeżeli wcześniej były wykorzystywane w działalności gospodarczej na podstawie umowy leasingu.
Planowane nowe zasady od 2026 r. (projekt)
Zgodnie z aktualnym brzmieniem projektu, sprzedaż samochodu otrzymanego w darowiźnie po wykupie z leasingu ma być zwolniona z PIT dopiero po upływie 3 lat, liczonych od końca roku, w którym dokonano darowizny. W przypadku sprzedaży przed upływem tego okresu obdarowany zapłaci PIT według skali podatkowej (12% lub 32%). Zmiany te przewiduje projekt UD116 poprzez dodanie nowego ust. 2b w art. 10 ustawy o PIT.
Należy podkreślić, że opisane regulacje mają obecnie charakter projektu legislacyjnego i na dzień sporządzenia niniejszego tekstu nie zostały jeszcze uchwalone. Ostateczny kształt przepisów może ulec zmianie w toku prac legislacyjnych, a same regulacje mogą, lecz nie muszą wejść w życie od 1 stycznia 2026 r.
Źródło: https://portal.faktura.pl/biznes/poradnik-przedsiebiorcy/leasing-darowizna-i-sprzedaz-po-6-miesiacach-od-2026-roku-nie-unikniesz-pit/
