W przypadku zawierania umowy cywilnoprawnej istnieje obowiązek rozliczenia się z podatku od czynności cywilnoprawnych, dotyczy to przedsiębiorcy, osoby prawnej czy osoby fizycznej nieprowadzącej działalności. Część zawieranych umów podlega zwolnieniu z PCC. Warto wiedzieć, które z czynności cywilnoprawnych podlegają zwolnieniu, a także poznać sposób rozliczenia się z tego podatku.
Kiedy wystąpi obowiązek zapłaty PCC?
Podatek od czynności cywilnoprawnych wystąpi w przypadku, gdy przedmiotem zawartej umowy będą rzeczy lub prawa majątkowe znajdujące się na terytorium Polski, lub znajdujące się za granicą, pod warunkiem, że ich nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, oraz umowa zawarta została również w Polsce.
Do umów podlegający opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, zalicza się czynności wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, do których należą:
- umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych;
- umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku;
- umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów, albo
zobowiązań darczyńcy; - umowy dożywocia;
- umowy o dział spadku, oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat;
- umowy ustanowienie hipoteki;
- umowy ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności;
- umowy depozytu nieprawidłowego;
- umowy spółki.
Zawarcie powyższych umów zobowiązuje podatnika do zgłoszenia ich nabycia na właściwym formularzu deklaracji, jak i zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych do urzędu skarbowego, któremu podatnik podlega (co do zasady właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę).
Jak spełnić obowiązek PCC?
Zgłoszenie i zapłatę podatku od czynności cywilnoprawnych, należy wykonać na podstawie złożenia odpowiedniej do tego celu deklaracji PCC-3, na której dokonuje się wykazania zawartej czynności.
W terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, który zwykle przypada na dzień zawarcia umowy, należy dokonać złożenia druku PCC-3, oraz uiścić podatek.
Wypełniony formularz podatnik powinien złożyć do urzędu skarbowego właściwego ze względu na zamieszkanie (w przypadku osób fizycznych) lub siedzibę podatnika, co może wykonać:
- osobiście,
- wysłać listem poleconym,
- elektronicznie.
Jednak elektroniczna wysyłka PCC-3 możliwa jest za pomocą własnego podpisu kwalifikowanego, a w przypadku jego braku, podatnik może posłużyć się danymi autoryzacyjnymi, w tym imię, nazwisko, data urodzenia, identyfikator PESEL lub NIP, oraz kwota przychodu z poprzedniego roku podatkowego. Wówczas wysyłkę formularza PCC poświadczoną danych autoryzacyjnych, można wykonać poprzez e-deklaracje na stronie Ministerstwa Finansów.
Stawki podatku od czynności cywilnoprawnych
| Rodzaj czynności cywilnoprawnej | Stawka |
| 1. umowa sprzedaży: | |
| a) nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym | 2% |
| b) innych praw majątkowych | 1% |
| 2. umowy zamiany, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie współwłasności oraz darowizny: | |
| a) przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym | 2% |
| b) przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych | 1% |
| 3. umowy ustanowienia odpłatnego użytkowania, w tym również nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności | 1% |
| 4. umowa pożyczki oraz depozytu nieprawidłowego | 0,5% |
| 5. od ustanowienia hipoteki | |
| a) na zabezpieczenie wierzytelności istniejących – od kwoty zabezpieczonej wierzytelności | 0,1% |
| b) na zabezpieczenie wierzytelności o wysokości nieustalonej | 19 zł |
| 6. od umowy spółki | 0,5% |
Zbiorcza deklaracja PCC już od 1 lipca 2019 roku
Podatnik, który dokonuje kilku czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, obecnie składa osobne deklaracje PCC-3 na każdą z dokonanej czynności, nawet gdy wystąpiły one w tym samym miesiącu. Ustawodawca od 1 lipca 2019 roku wprowadza ułatwienie w spełnieniu tego obowiązku, na podstawie ustawy wprowadzającej uproszczenia dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym. Polegać ma ono na tym, że podatnik, który dokona w ramach jednego miesiąca zawarcia co najmniej trzech lub więcej czynności cywilnoprawnych, będzie mógł złożyć zbiorczą deklarację PCC. Do tego celu służyć będzie odpowiedni formularz PCC-4.
Zbiorcze PCC nie będzie obowiązywało jednak dla wszystkich umów cywilnoprawnych. Ma dotyczyć wyłącznie:
- umów sprzedaży rzeczy ruchomych,
- umów sprzedaży praw majątkowych,
- umów pożyczki.
Warunkiem jest, aby ostatnia z dokonanych czynności została zawarta przed upływem 14 dni od dokonania pierwszej z nich. Natomiast niezależnie czy wystąpią umowy tego samego rodzaju, czy różne (spośród wymienionych), podatnik przy spełnieniu powyższych wymogów, będzie mógł spełnić obowiązek wobec PCC na zbiorczej deklaracji.
Złożenie i zapłatę podatku ze zbiorczej deklaracji PCC-4, podatnik powinien wykonać w terminie do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Zatem pierwszą zbiorczą deklarację dotyczącą PCC podatnicy będą mogli złożyć już w sierpniu 2019 roku. Natomiast zapłata wyliczonego podatku, powinna być wykonana jednym przelewem.
Zwolnienia z PCC
Jedną z najczęściej występujących czynności podlegających obowiązkowi zgłoszenia i zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, jest nabycie rzeczy ruchomych, przede wszystkim samochodów, ale również droższego sprzętu elektronicznego, od osoby prywatnej na podstawie umowy sprzedaży.
| Ważne! Jeżeli wartość nabytej rzeczy ruchomej stanowiącej podstawę opodatkowania, nie przekracza 1000 zł (wartość zawarta w umowie), to podatnik może skorzystać ze zwolnienia od PCC, na co wskazuje art. 9 ust. 6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. |
W związku ze wspomnianym zwolnieniem nasuwa się pytanie: czy mimo zwolnienia z opłaty PCC z uwagi na wartość rzeczy ruchomej nieprzekraczającej 1000 zł, należy zgłosić nabytą rzecz na deklaracji PCC-3?
Odpowiedź brzmi: Nie. Jeżeli podstawa opodatkowania od nabycia rzeczy ruchomych np. samochodu, nie przekracza 1000 zł, to podatnik nie ma obowiązku ani zapłaty, ani złożenia formularza PCC-3.
Warto nadmienić, że zawierając pożyczki pieniężne od członków najbliższej rodziny, również mamy możliwość skorzystania ze zwolnienia z PCC. Zwolnienie obowiązywać będzie, jeżeli pożyczka otrzymana od jednej osoby w ciągu 5 lat nie przekracza kwoty 9637 zł oraz została udzielona przez osobę należącą do I grupy podatkowej (małżonek, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha, teściowie, zięć i synowa). Pożyczając większą wartość pieniężną niż wskazany limit kwotowy od tej grupy osób, aby w dalszym ciągu skorzystać ze zwolnienia z PCC, należy spełnić obowiązek udokumentowania (np. umową) i zgłoszenia jej otrzymania w urzędzie.
W przypadku pożyczki od innych osób spoza I grupy podatkowej, można skorzystać ze zwolnienia z opłaty PCC, pod warunkiem, że kwota pożyczki nie przekroczy 1000 zł.
