Przepisy i stanowiska w zakresie ujmowania sprzedaży środka trwałego w podstawie wyliczenia składki zdrowotnej zmieniają się dość często. Do końca 2024 roku przychód ze sprzedaży środka trwałego należało wykazywać określając wysokość składki, natomiast od 1 stycznia 2025 roku obowiązek ten został zniesiony, co warto wiedzieć również w okresie rocznego rozliczenia tego roku. Jak należy zatem rozliczyć taką sprzedaż w związku ze zmianami w przepisach oraz nowym stanowiskiem ZUS-u? Sprzedaż środka trwałego a składka zdrowotna to zagadnienie, które omówimy w artykule.
Wpływ sprzedaży środka trwałego na wysokość składki zdrowotnej – czyli jak jest od 2025 roku
Od początku 2025 roku obowiązują nowe zasady dotyczące obliczania składki zdrowotnej przedsiębiorców. Ustawodawca uznał wcześniejsze rozwiązania za niesprawiedliwe. Zauważył, że:
„Środowisko przedsiębiorców obowiązek związany z zapłatą składki na ubezpieczenie zdrowotne od części dochodu wygenerowanego w wyniku sprzedaży środka trwałego uznaje za rozwiązanie niesprawiedliwe, niezwiązane z wynikiem z podstawowej działalności operacyjnej przedsiębiorcy. Ta niesprawiedliwość wiąże się z możliwością zapłaty składki miesięcznej rzędu kilkunastu czy kilkuset tysięcy złotych, w przypadku gdy przedsiębiorca osiągnie (choćby jednorazowo) bardzo wysoki dochód w wyniku sprzedaży np. nieruchomości.”
W związku z czym od roku 2025 (czyli zmiany mają zastosowanie w deklaracji za luty bazującej na dochodach stycznia) wyłączono z podstawy oskładkowania przychody jak i koszty, które powstają przy zbyciu środka trwałego. Ponieważ jednak w niektórych przypadkach zmiana ta niosłaby negatywne skutki finansowe dla przedsiębiorców to dodatkowo przyznano przedsiębiorcom możliwość by przy określaniu rocznej podstawy składki sami decydowali o tym czy ująć w niej czy nie przychód ze sprzedaży środków trwałych (a przy tym koszt).
Sprzedaż środka trwałego a składka zdrowotna – zmiana w przepisach 2022 – czyli jak było
Na początku 2022 roku, po wejściu w życie Polskiego Ładu, w zasadach ustalania podstawy składki zdrowotnej nie uwzględniono sytuacji, w której podatnik „X” lat temu wprowadził do majątku firmowego środek trwały i teraz po wejściu przepisów podatkowych związanych ze składką zdrowotną chciałby dokonać jego sprzedaży. Dochodziło w tym wariancie do sytuacji, gdy należało odprowadzić składkę zdrowotną od dochodu powiększonego właśnie o dokonaną sprzedaż środka trwałego, mimo iż w podstawie wyliczenia składki zakup nigdy nie był brany pod uwagę. Stąd wprowadzona została ustawa o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, która uregulowała tę kwestię.
Zmiana stanowiska dotyczącego wpływu sprzedaży środka trwałego na składkę zdrowotną z roku 2023
W zakresie sprzedaży środka trwałego po wejściu zmiany w przepisach w 2022 roku ZUS w piśmie z 3 sierpnia 2022 roku, sygn. WPI/200000/43/882/2022, przyjął stanowisko, że w sytuacji gdy kwota przychodu ze sprzedaży środka trwałego jest niższa niż wartość odpisów amortyzacyjnych, to nie jest możliwe pomniejszenie przychodu ze sprzedaży o wartość większą niż kwota sprzedaży. Dzięki temu w większości przypadków sprzedaż takiego środka trwałego nie miała wpływu na podstawę wyliczenia składki zdrowotnej. Natomiast w 2023 roku ZUS zmienił stanowisko w tym zakresie. W piśmie Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 lutego 2023 roku, sygn. WPI/200000/43/107/2023, możemy przeczytać, że:
„Dzięki zmianie uregulowanej w art. 35 ustawy z 9 lutego 2022 roku, w przypadku sprzedaży środków trwałych, które dla potrzeb podatku PIT były amortyzowane przed 2022 roku, przy ustalaniu – dla potrzeb składki zdrowotnej – dochodu z ich odpłatnego zbycia, dochód ten nie będzie powiększony o dokonane przed 2022 rokiem odpisy amortyzacyjne zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. […] Obniżenie dochodu o odpisy amortyzacyjne dokonane przed 1 stycznia 2022 roku od sprzedanych środków trwałych w roku 2022 będzie możliwe zarówno w przypadku, gdy wartość sprzedaży środka trwałego jest wyższa od wartości początkowej, jak i gdy wartość sprzedaży środka trwałego jest niższa niż wartość początkowa. Prawodawca nie zawęził treści normy zawartej w art. 35 ustawy o zmianie ksh do przypadku, w którym wartość sprzedaży środka trwałego jest wyższa od wartości początkowej (tj. braku straty na sprzedaży środka trwałego), a zatem norma ta znajdzie zastosowanie do obu powyższych przypadków”.
W związku ze zmianą stanowiska ZUS-u, jeśli dokonaliśmy sprzedaży środka trwałego po cenie niższej niż wartość jego amortyzacji, możliwe jest pomniejszenie dochodu w uproszczeniu o dokonane przed 2022 rokiem odpisy amortyzacyjne, nawet jeśli oznaczałoby to stratę na sprzedaży.
Ujęcie sprzedaży środka trwałego w składce zdrowotnej – rozliczenie za pomocą KPiR do końca roku 2024
Zgodnie z wyjaśnieniami ZUS-u należało mieć na uwadze, że dochód z odpłatnego zbycia środków trwałych nie był powiększany o odpisy amortyzacyjne zaliczone do kosztów uzyskania przychodów przed 1 stycznia 2022 roku, co oznacza, że:
- jeśli środek trwały był całkowicie zamortyzowany, to do dochodu dla celów składki zdrowotnej dodawana była różnica między kwotą sprzedaży a wartością umorzoną środka trwałego (ujętą w kosztach w formie odpisów amortyzacyjnych);
- jeśli środek trwały był niezamortyzowany, to do dochodu dla celów składki zdrowotnej dodawana była różnica między kwotą sprzedaży a wartością umorzoną środka trwałego (ujętą w kosztach w formie odpisów amortyzacyjnych) powstałą do końca 2021 roku. Oczywiście w tym przypadku zachowana była zasada ujęcia niezamortyzowanej części na dzień sprzedaży w kosztach.
Ważne:
Jeśli sprzedaż środka trwałego miała miejsce w czasie, kiedy działalność gospodarcza była zawieszona, to dochód z takiej sprzedaży nie był brany pod uwagę przy obliczaniu rocznej składki zdrowotnej
Wzór obliczania dochodu ze sprzedaży środka trwałego
Aby obliczyć dochód ze sprzedaży środka trwałego na potrzeby ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej, przyjęty został wzór:
D = P – Wp + AD = P – Wp + AD=P −Wp + A
Gdzie:
- D – dochód ze sprzedaży środka trwałego,
- P – przychód ze sprzedaży środka trwałego (kwota netto),
- Wp – wartość początkowa środka trwałego,
- A – odpisy amortyzacyjne (bez odpisów zaliczonych do kosztów przed 1 stycznia 2022 roku).
Ujęcie sprzedaży środka trwałego w składce zdrowotnej na ryczałcie – do roku 2024
Wysokość składki zdrowotnej uzależniona jest od wysokości uzyskanego przychodu podatnika rozliczającego się ryczałtem. W związku z powyższym każda sprzedaż, np. sprzedaż środka trwałego, miała wpływ na przychód narastająco i tym samym na wymiar podstawy wyliczenia składki zdrowotnej.
Sprzedaż środka trwałego na ryczałcie objęta jest stawką ryczałtu 3%. Wyjątkiem jest sprzedaż budynków, gdzie przychód opodatkowany jest stawką 10% ryczałtu.
Wartość sprzedaży środka trwałego zwiększała przychód z tytułu sprzedaży towarów i usług podstawowej działalności, skutkiem czego podatnik może szybciej przekroczyć limit składki zdrowotnej.
Ujęcie sprzedaży środka trwałego w składce zdrowotnej na ryczałcie – zmiany od 2025 roku
Stawki ryczałtu zależą od przeciętnego wynagrodzenia za IV kwartał roku poprzedniego. Dla 2026 r. podstawą jest wynagrodzenie z IV kw. 2025 (9228,64 zł).
Od 1 stycznia 2025 r. (również w 2026 roku) przychód ze sprzedaży środków trwałych NIE jest wliczany do limitów przychodów (60 tys. zł / 300 tys. zł) decydujących o wysokości składki dla przedsiębiorcy na ryczałcie.
Sprzedaż środka trwałego, składka zdrowotna i zmiana formy opodatkowania przed rokiem 2025
Po zmianie formy opodatkowania ważne było ustalenie sposobu rozliczenia sprzedaży środka trwałego w podstawie składki zdrowotnej.
W przypadku ryczałtu ewidencjonowanego:
- koszty podatkowe nie były uwzględniane,
- przedsiębiorcy mieli wątpliwości, czy po przejściu na skalę podatkową lub podatek liniowy można uwzględnić odpisy amortyzacyjne rozliczone przed 2022 rokiem.
Takie odpisy nie były jednak uwzględniane przy wyliczaniu podstawy dochodu przy sprzedaży środka trwałego.
Sprzedaż środka trwałego a składka zdrowotna – niskocenny majątek
Zmiana przepisów obowiązująca od 2022 roku nie przewidziała sytuacji, w której majątek firmowy nie był ujęty w ewidencji środków trwałych z powodu niskiej wartości (poniżej 10 000 zł).
W takim przypadku zakup ujmowany był bezpośrednio w kosztach uzyskania przychodu, a nie poprzez odpisy amortyzacyjne.
Oznacza to, że sprzedaż takiego składnika majątku zwiększa przychód brany pod uwagę przy ustalaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej.
Także po zmianach od 2025 roku zasady w tym zakresie nie uległy zmianie.
Sprzedaż środka trwałego a składka zdrowotna – leasing operacyjny od 2025 roku
Jeśli przedsiębiorca:
- wykupił majątek z leasingu,
- wprowadził go do środków trwałych,
- a następnie sprzedał po 1 stycznia 2025 roku,
to cały przychód ze sprzedaży nie zwiększa dochodu będącego podstawą naliczenia składki zdrowotnej.
Ma to zastosowanie nawet wtedy, gdy część kapitałowa rat leasingowych była wcześniej ujmowana w kosztach.
Jest to istotna ulga w porównaniu z zasadami obowiązującymi w latach 2022–2024.
Podsumowanie
Od 2025 roku sprzedaż środka trwałego (np. samochodu):
- nadal generuje przychód na gruncie podatku dochodowego,
- ale nie wpływa już na wysokość składki zdrowotnej płaconej do ZUS-u.
Wyjątkiem pozostaje sprzedaż niskocennego majątku nieujętego w ewidencji środków trwałych.
Źródło: https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-sprzedaz-srodka-trwalego-a-skladka-zdrowotna
