Szczególną formą aktywności gospodarczej jest działalność nierejestrowana, ponieważ wiąże się ona z licznymi uproszczeniami w zakresie obowiązków podatkowych. Typowy przedsiębiorca zobligowany jest do posiadania NIP-u, dlatego warto zastanowić się, czy konieczność posiadania NIP-u dotyczy także podatników prowadzących działalność nierejestrowaną.
NIP jest to numer identyfikacji podatkowej, który jest przypisany określonym kategoriom podatników. Problematyka tego zagadnienia określona jest w ustawie o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Zgodnie z wcześniej wymienioną ustawą – „osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu”. Z przedstawionego cytatu wynika, że podmiot mający status podatnika (ale również płatnika) podlega obowiązkowi ewidencyjnemu. Jest to obowiązek niezależny od formy prawnej, w jakiej podatnik funkcjonuje w obrocie.
Ważnym elementem jest fakt, że ustawa wyróżnia dwa rodzaje identyfikatorów podatkowych:
- numer PESEL – w przypadku podatników, którzy są osobami fizycznymi objętymi rejestrem PESEL nieprowadzących działalności gospodarczej lub niebędących zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług;
- NIP – w przypadku pozostałych podmiotów podlegających obowiązkowi ewidencyjnemu.
Zgodnie z ustawą podatnicy są zobowiązani do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego albo organu właściwego na podstawie odrębnych przepisów. Tego zgłoszenia identyfikacyjnego dokonuje się jednokrotnie, bez względu na rodzaj oraz liczbę opłacanych przez podatnika podatków, formę opodatkowania, liczbę oraz rodzaje prowadzonej działalności gospodarczej oraz liczbę prowadzonych przedsiębiorstw. Zgodnie z zasadą ewidencji i identyfikacji podatników i płatników zgłoszenia identyfikacyjnego nie dokonują podatnicy, którzy są osobami fizycznymi objętymi rejestrem PESEL oraz nie prowadzą działalności gospodarczej lub nie są zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług.
W przypadku przedsiębiorców zgłoszenia identyfikacyjnego dokonuje się poprzez formularz CEIDG-1. Na jego podstawie nadawany jest przedsiębiorcy NIP. Z drugiej jednak strony z przepisów wynika, że osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej nie muszą posiadać NIP-u, ponieważ ich identyfikatorem podatkowym jest numer PESEL.W tym momencie należy zadać sobie pytanie czy w kontekście tak przedstawionych przepisów osoby wykonujące działalność nierejestrowaną powinny posługiwać się NIP-em, czy PESEL-em.
Zgodnie z Prawem przedsiębiorców, którego nowe przepisy obowiązują od 1 lipca 2023 roku, nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Limit 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązuje od 1 lipca 2023 roku, wówczas miesięczny przychód nie może przekroczyć kwoty 2700 zł.
Osoba, która wykonuje działalność nierejestrowaną może złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Działalność ta staje się działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku. Jednak Prawo przedsiębiorców pozwala zatem działać podmiotom na małą skalę bez konieczności rejestracji w CEiDG i opłacania składek ZUS.W związku z czym osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą. W tym zakresie obowiązek NIP nie będzie obejmował tych podatników.
Źródło: https://poradnikprzedsiebiorcy.pl
